9

 

Devekuşu Etkisi (Ostrich Effect)ve Bastırma (Suppression)

02:43:06 | 2021-02-23
Psikolog-B.Melis Avcı
Psikolog-B.Melis Avcı     

Çeşitli kaynaklarda anlatıldığı üzere "deve kuşu etkisi" akli yönden iyi durumda olan ve faal yaşantılarında hiçbir sıkıntı yaşamayan bireylerin sağlıksız ve zararlı ilişki ve durumlara takılı kalıp görmeleri gerekenleri görmemelerini bilmeleri gerekenleri bilmezden gelmelerini anlatan bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu yapı ilk olarak borsa ve finansal yatırımcılar tarafından uygulanmıştır.Temel amacı riskli finansal durumların aslında hiç yokmuş gibi olduğunu varsayıp işlemlere pozitif olarak devam etme algısıdır. Fakat daha sonraları bunun psikolojik etkilerine de değinilmiştir. Ben bu yapıyı birazda FreudyenPsikanaliz Teorisinde geçen savunma mekanizmalarından "bastırma" eğiliminede benzetmekteyim. Bastırma savunma mekanizmasında birey, üst ben(süperego) tarafından izin verilmeyen duygu,düşünce ve fikirleri ile alt ben(id) ’den gelen isteklerini bastırır. Bu bastırılma için kuvvet sarf eder ve sonunda yanlış bir dünya algısıyla yaşamak durumunda kalır. Her kötü arzu, duygu, düşünce ve durum bilinçdışına itilir, unutur adeta hiç yaşanmamış gibi yok sayılır. Örneğin birey çocukluğunda kötü bir travmatik olay yaşamışsa yaşamının o kesitini tamamen unutur.Aslında unuttuğunu sanar; durum bilinçaltında mevcut vaziyettedir fakat kişi reel anlamda bunu tamamen gerçekten unutmuş durumdadır. Ve bu zaman zaman başka yollarla kendini gösterebilir. Özellikleruhsal bozulmalarla varlığını net bir şekilde hatırlatabilir.İşte bu unutma haline "bastırma" savunma mekanizması denilmektedir. Devekuşu etkisinde de birey birşeyleri görmezden gelir tabi kiburadaki görmezlik durumu bastırma kadar derinde değildir çünkü kişi anlık yaşamda bunu bilinçte tutmaktadır,bu varolanı istemli bir unutma gibi gözükebilir. Benim değinmek istediğim nokta ilerisinde durum evrilip boyut değiştirirse kişilik yapılarındave ruhsal süreçlerdetehlikelere desebebiyet verebilir. Böylece devekuşu etkisi bağımlılık yapıp alışkanlık haline gelebilir. Daha spestifikbir örnekle anlatmak gerekirse; kişi hasta olduğunu ve hastaneye gitmesi gerektiğini bilir (belki de hayati bir durum söz konusudur) ama bunu kendince reddedip hastalık yokmuş gibi davranmaya ve yaşamaya devam etmeye çalışır sonunda da daha kötü sonuçlaramaruz kalabilir. Ya da bir çocuk ödevleri olduğunu ve yapması gerektiğini bilir fakat oyun oynamak daha eğlenceli olduğundan ödev durumunu yok sayabilir bu ufak gözüksede ileriki yıllarda sorumluluk bilincinde eksikliklere sebebiyet verebilir. Yahut birey değer verdiği birinin ölümü durumunda ölüm olgusunu kabul etmediğinde gerçek yaşam ile hayali bir yaşam arasında benlik kayıpları yaşayabilir. Zaten devekuşlarıda bildiğimiz gibi tehlikelerden kaçmak için kafalarını kuma gömmezler çok güçlü hayvanlardır. Maalesef bu konuyuda çoğumuz yanlış bilmekteyiz. Asıl amaçları tehlikeyi dinlemek ve yönünü kestirebilmek için toprakla işbirliğidir. Bakın doğa nasılda anlatıyor esas gerçekliği.

Gerçeklerle yüzleşmek anlık sıkıntılar ve zorluklar yaratsada uzun vadede sizin için en yararlı şeydir aslında. Çünkü gerçeği yaşamak ve kabul edişlilik yaşamın düzgün bir hatta devamlılığını, olgun bir yaşantı şeklini ve gerçek güven alanlarını yaratır. Genç bir basketbolcunun sözü ile bitireyim isterimçokta sevdiğim birsözdür, diyor ki; "Gerçeğin hakkını, sadece hatalar verir."

Psikolog | Berna Melis AVCI-Global Kalem




ETİKET :   Melis Avcı Devekuşu Etkisi (Ostrich Effect)ve Bastırma (Suppression)

Tümü
UA-147632479-1